با توسعه سامانه مودیان و گسترش فرایند ارسال صورتحساب الکترونیکی، سازمان امور مالیاتی امکان بررسی و تطبیق دقیقتر اطلاعات اقتصادی مودیان را در اختیار دارد. اطلاعات ثبتشده در سامانه مودیان، صورتحسابهای الکترونیکی ارسالی، گزارشهای فصلی و سایر دادههای بانکی و مالی
برای شناسایی مغایرتهای احتمالی بررسی میشوند. در همین چارچوب، صورتحساب ماده 9 به مواردی مربوط میشود که سازمان امور مالیاتی در جریان بررسی اطلاعات و معاملات مودی، مغایرت یا نقصی را مشاهده کند. این مغایرتها شامل مواردی نظیر کتمان درآمد بخشی از معاملات، صادر نکردن صورتحساب الکترونیکی، کماظهاری یا بیشاظهاری در مقدار و مبلغ فروش است. با فعال شدن این سازوکار، مغایرتهای شناساییشده از طریق کارپوشه اختصاصی مودی اعلام میشود؛ تا وی نسبت به بررسی، پذیرش، ثبت یا اصلاح اطلاعات اقدام کند.
نکته:
صورتحساب ماده 9 صرفا یک پیام اطلاعرسانی ساده یا توضیحات عمومی درباره ماده 9 قانون پایانههای فروشگاهی نیست؛ بلکه ابلاغ رسمی مغایرتهای محاسباتی و مالیاتی مودی است؛ که نیازمند واکنش و اقدام بهموقع میباشد.
چه مواردی ممکن است در صورتحساب ماده 9 اعلام شود؟
سازمان امور مالیاتی ممکن است در جریان تقاطعگیری اطلاعات، موارد زیر را در قالب صورتحساب ماده ۹ به مودی ابلاغ کند:
- کتمان درآمد یا کتمان بخشی از فعالیتهای اقتصادی
- ثبت نشدن بخشی از معاملات و فروشها در سامانه
- صادر نکردن صورتحساب الکترونیکی در مواعد قانونی
- کماظهاری در مقدار کالای فروختهشده یا خدمات ارائهشده
- کماظهاری در مبلغ فروش
- بیشاظهاری در مقدار یا مبلغ فروش
- مغایرت میان مبالغ فروش ثبتشده در سامانه و مبالغ مندرج در دفاتر و اسناد حسابداری
- اختلاف میان اطلاعات دریافتی از پایانههای فروشگاهی، پوزها، حسابهای تجاری و صورتحسابهای صادره
بنابراین مودی نباید پس از مشاهده صورتحساب ماده 9 در کارپوشه، بدون بررسی از کنار آن عبور کند. بلکه باید بلافاصله این ارقام را با فاکتورها، قراردادها و اسناد مالی تطبیق دهد.
ارتباط کتمان درآمد با صورتحساب ماده 9
یکی از مهمترین موضوعاتی که میتواند به صدور صورتحساب ماده 9 منجر شود؛ موضوع کتمان درآمد است. کتمان درآمد به معنای پنهان کردن تمام یا بخشی از درآمدها، عدم صدور صورتحساب فروش، یا ثبت ارقام غیرواقعی بهمنظور کاهش بار مالیاتی است.
عوامل رایجی که مودی را در این زمینه در مظان کتمان درآمد قرار میدهند:
- انجام فروش کالا یا ارائه خدمت بدون صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی
- ثبت مبالغ صوری و کمتر از ارزش واقعی معامله در صورتحساب
- مغایرت تراکنشهای درگاههای پرداخت و حسابهای متصل به پرونده مالیاتی با فروش ابرازشده
- عدم ثبت صورتحسابهای اصلاحی، ابطالی یا برگشت از فروش در سامانه
توجه داشته باشید که مشاهده مغایرت، الزاما بهمعنای وقوع تخلف قطعی کتمان درآمد نیست. در واقع ممکن است اشتباهات سیستمی، خطای حسابداری یا تاخیر در ثبت اطلاعات مسبب آن باشد؛ که با ارائه مستندات قابل دفاع است.
اقدامات مودی پس از دریافت صورتحساب ماده 9
پس از ابلاغ صورتحساب ماده 9 درکارپوشه، مودی باید مسیر چهارمرحلهای زیر را طی کند:
۱. بررسی دقیق جزئیات ابلاغیه
مشخص کنید مغایرت اعلامشده مربوط به کدام دوره مالیاتی، کدام طرف معامله (خریدار)، چه ردیف کالا یا خدمت و چه مبلغی است.
۲. تطبیق با اسناد و مدارک حسابداری
اطلاعات اعلامشده را با فاکتورهای فروش، دفاتر کل و روزنامه، قراردادها، اسناد بانکی، رسیدهای دریافت وجه و سوابق ارسال صورتحساب
الکترونیکی مقایسه کنید.
۳. ریشهیابی مغایرت
مشخص کنید اختلاف ناشی از اشتباه کاربر در ورود دادهها بوده، یا معامله ابطالشده ثبت نشده، یا تاخیر در ارسال رخ داده و یا اطلاعات اظهارشده از اساس اشتباه بوده است.
۴. اقدام قانونی متناسب
بر اساس بررسیها، نسبت به پذیرش و اصلاح فاکتورها اقدام کنید. یا در صورت نادرست بودن ادعای مغایرت، لایحه و مستندات دفاعی خود را آماده
سازید.
حالتهای مواجهه با صورتحساب ماده 9
در مواجهه با این صورتحساب، دو مسیر پیشروی مودی است:
حالت اول: مودی مغایرت را میپذیرد
اگر پس از بررسی مشخص شود که مغایرت اعلامشده صحیح است؛ مودی موظف است نسبت به صدور صورتحساب اصلی، اصلاحی یا ثبت اطلاعات معوق اقدام نماید. در این صورت، مودی صرفا مشمول جرائم موضوع ماده ۲۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان خواهد شد و از حسابرسیهای سختگیرانهتر دورههای گذشته جلوگیری میشود.
حالت دوم: مودی مغایرت را نمیپذیرد (اعتراض دارد)
اگر مودی مغایرت را قبول نداشته باشد و از ثبت یا اصلاح خودداری کند:
- موضوع همراه با اسناد و گزارش ممیز به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع داده میشود.
- در صورت احراز تخلف در هیأت حل اختلاف، علاوه بر جرائم قانونی، سازمان امور مالیاتی مجاز به حسابرسی دفاتر، اسناد و مدارک دورههای مالیاتی سال تخلف خواهد بود.
بنابراین عدم پذیرش باید حتما متکی به مدارک مستدل (مانند قرارداد فسخشده، تاییدیه کتبی طرف معامله، اسناد حسابداری و لاگهای ارسال صورتحساب) باشد.
تفاوت صورتحساب الکترونیکی با صورتحساب ماده 9
| نوع صورتحساب |
ارسال صورتحساب الکترونیکی |
صورتحساب ماده ۹ |
| ماهیت |
ثبت مستمر معاملات فروش کالا و خدمات توسط مودی |
اعلام مغایرت و نقایص شناساییشده توسط سازمان مالیاتی |
| هدف |
شفافسازی مبادلات و محاسبه مالیات بر ارزش افزوده |
اصلاح کماظهاری، رفع مغایرتها و مقابله با کتمان درآمد |
| صادرکننده |
فروشنده (مودی) |
سیستم مکانیزه سازمان امور مالیاتی |
چگونه از بروز مغایرت و دریافت صورتحساب ماده 9 پیشگیری کنیم؟
برای به حداقل رساندن خطاهای کارپوشه و ریسک جرائم ماده 22 و اتهام کتمان درآمد:
استفاده از نرمافزارهای واسط استاندارد
با استفاده از نرمافزارهای یکپارچه نظیر سامانههای اتصال مستقیم حسابداری به سامانه مودیان (مانند سامیار)،ثبت و ارسال صورتحساب الکترونیکی را بدون خطای دستی انجام دهید.
پایش منظم کارپوشه
بهطور هفتگی وضعیت پذیرش، رد، ابطال و پیامهای کارپوشه سامانه مودیان را بررسی کنید.
تطبیق ماهانه حسابها
قبل از پایان هر دوره مالیاتی، فروش ثبتشده در دفاتر را با مبالغ ثبتشده در سامانه مودیان مغایرتگیری کنید.
ثبت بهموقع رخدادهای مالی
مواردی مانند مرجوعی کالا، تخفیفات و ابطال فاکتورها را بلافاصله در قالب صورتحسابهای اصلاحی یا ابطالی استاندارد ارسال نمایید.
پرسشهای متداول درباره صورتحساب ماده 9 در سامانه مودیان
صورتحساب ماده 9 در واقع ابلاغ رسمی سازمان امور مالیاتی به مودی از طریق کارپوشه است. این صورتحساب زمانی صادر میشود که سازمان از طریق تقاطعگیری دادهها (مانند گردش حسابها، درگاههای پرداخت، سامانههای گمرکی یا گزارشهای طرف معامله) متوجه مغایرتهایی نظیر کتمان درآمد، کماظهاری فروش یا عدم ارسال صورتحساب الکترونیکی توسط مودی شود.
خیر. دریافت صورتحساب ماده 9 در ابتدا یک اعلام مغایرت رسمی است. اگر این مغایرت ناشی از خطای سیستمی، اشتباه در ثبت یا تاخیر موجه باشد؛ مودی فرصت دارد با ارائه مستندات و دفاتر حسابداری، مغایرت را توجیه و از خود دفاع کند.
اما اگر مودی مغایرت را بپذیرد یا در هیات حل اختلاف تخلف وی ثابت شود؛ مشمول جرائم قانونی خواهد شد.
در صورت پذیرش اطلاعات توسط مودی و اقدام برای ثبت و اصلاح آن، مودی صرفا مشمول جرائم موضوع ماده 22 قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان (مانند جریمه عدم صدور صورتحساب یا تاخیر در ارسال) خواهد شد؛ و از ارجاع پرونده به هیاتهای حل اختلاف و ورود به فرآیند رسیدگی علیالرأس و حسابرسی دفاتر کل سال تخلف جلوگیری میشود.
در صورت عدم اقدام، رد غیرمستند یا بیتوجهی مودی، پرونده به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع داده میشود. در صورت احراز تخلف در هیات، سازمان امور مالیاتی این اختیار قانونی را خواهد داشت که دفاتر و اسناد مالی تمامی دورههای مالیاتی آن سال را بهصورت کامل حسابرسی کند؛ که این موضوع میتواند به جرائم سنگینتر کتمان درآمد و محرومیت از معافیتهای مالیاتی منجر شود.
توصیه میشود مودیان بلافاصله پس از رویت ابلاغیه، حداکثرظرف مهلتهای قانونی مقرر برای اعتراضات مالیاتی و اصلاحات کارپوشه (معمولا مهلتهای متعارف رسیدگی یا مهلت مشخصشده در متن ابلاغیه کارپوشه) نسبت به بررسی اسناد، اصلاح اطلاعات یا ثبت لایحه دفاعیه اقدام کنند تا فرصت اعتراض از دست نرود.
بهترین راهکارها عبارتند از: استفاده از نرمافزارهای واسط معتبر (مانند سامیار) جهت ارسال سریع، خودکار و بدون خطای صورتحسابهای الکترونیکی؛ تطبیق ماهانه گردش حسابهای بانکی متصل به پرونده با مجموع فروش ثبتشده در کارپوشه؛ صدور سریع صورتحسابهای اصلاحی، ابطالی و برگشت ازفروش در صورت بروز تغییر در معامله؛ وبررسی دورهای و منظم کارپوشه سامانه مودیان حداقل بهصورت هفتگی.
نتیجهگیری
صورتحساب ماده 9 سازوکاری نوین در سامانه مودیان است که جهت جلوگیری از کتمان درآمد و شناسایی خطاهای کماظهاری یا بیشاظهاری فروش طراحی شده است. بهترین راهکار برای مصون ماندن از جرائم سنگین مالیاتی، ارسال منظم صورتحساب الکترونیکی، بررسی مستمر وضعیت کارپوشه و مغایرتگیری مداوم اطلاعات حسابداری با گزارشهای سامانه است. در صورت دریافت این صورتحساب، تطبیق سریع با اسناد و تعیین تکلیف آن در مهلت قانونی، مهمترین اقدام مودی خواهد بود.
استفاده از راهکارهای نرمافزاری واسط نظیر سامیار، با اعتبارسنجی خودکار اطلاعات پیش از ارسال و ارائه داشبورد پایش وضعیت صورتحسابها، ریسک ایجاد این مغایرتها را به حداقل میرساند.
کانال بله رایورز
