فرض کنید مشتری پس از چند مرحله مذاکره با واحد فروش، سفارش خود را نهایی میکند. فروشنده نیز بر اساس اطلاعاتی که در اختیار دارد، قیمت و زمان تحویل مشخصی را به مشتری اعلام کرده است. با این حال پس از ثبت سفارش، مشخص میشود موجودی انبار کافی نیست؛ وضعیت مالی مشتری با شرایط اعلامشده مطابقت ندارد؛ یا فرآیند تامین کالا به زمان بیشتری نیاز دارد. این ناهماهنگیها فرآیند فروش را مختل میکنند؛ و به نارضایتی مشتری و کاهش اعتبار کسبوکار منجر شوند. چنین مشکلاتی معمولا زمانی رخ میدهند که اطلاعات و فرآیندهای سازمان در سیستمهای نرمافزاری جدا از یکدیگر مدیریت میشوند. یکپارچگی CRM و ERP راهکاری برای کاهش این فاصله است. رویکردی که ارتباط میان مدیریت مشتریان و فرآیندهای عملیاتی سازمان را برقرار میکند؛ و به کسبوکارها کمک میکند از مرحله جذب مشتری تا اجرای تعهدات و ارائه خدمات، هماهنگتر عمل کنند.
CRM و ERP چه تفاوتی دارند و چرا به یکدیگر نیاز دارند؟
CRM و ERP دو سیستم نرمافزاری با اهداف متفاوت اما مکمل هستند. در واقع هرکدام از آنها بخش مشخصی از فعالیتهای سازمان را مدیریت میکنند؛ اما برای دستیابی به عملکردی هماهنگ، به اطلاعات و فرآیندهای یکدیگر نیاز دارند.
مدیریت ارتباط و تعامل با مشتری (CRM)
سیستم مدیریت ارتباط با مشتری، بر مدیریت ارتباط سازمان با مشتریان بالقوه و بالفعل تمرکز دارد. ثبت اطلاعات مشتریان، پیگیری سرنخها و فرصتهای فروش، مدیریت مذاکرات، ثبت سوابق تعاملات و رسیدگی به درخواستهای مشتریان از مهمترین وظایف این سیستم است. به کمک CRM سازمان میتواند شناخت دقیقتری از مشتریان و مراحل ارتباط با آنها داشته باشد.
مدیریت منابع و فرآیندهای داخلی سازمان (ERP)
سیستم برنامهریزی منابع سازمانی با هدف مدیریت و هماهنگسازی فرآیندهای اصلی کسبوکار طراحی شده است. حوزههایی مانند مالی و حسابداری، انبار، خرید، فروش، تولید و منابع انسانی، میتوانند در قالب یک سیستم یکپارچه مدیریت شوند. ERP به سازمان کمک میکند منابع خود را کنترل کند؛ و فرآیندهای عملیاتی را بر اساس اطلاعات بهروز پیش ببرد.
در واقع CRM به سازمان کمک میکند بداند که مشتری چه میخواهد. در حالی که ERP مشخص میکند سازمان چگونه میتواند به این نیاز پاسخ دهد. بنارابراین یکپارچگی این دو سیستم، ارتباط میان شناخت نیاز مشتری و اجرای تعهدات سازمان را برقرار میکند.
یکپارچگی CRM و ERP در عمل چگونه کار میکند؟
برای درک بهتر نحوه عملکرد یکپارچگی میان ERP و CRM، میتوان فرآیند فروش یک محصول را در یک سازمان در نظر گرفت. در این فرآیند اطلاعات مشتری و تعاملات فروش در CRM ثبت میشوند؛ درحالیکه اطلاعات مربوط به موجودی، سفارش، امور مالی و تحویل در ERP مدیریت میشوند. اتصال این دو سیستم باعث میشود اطلاعات مورد نیاز در هر مرحله، بدون نیاز به ثبت و پیگیری دستی و تکراری، در اختیار واحدهای مرتبط قرار گیرد.
این ارتباط را میتوان در چهار مرحله دنبال کرد:
- ثبت و پیگیری فرصت فروش در CRM: ارتباط با مشتری از طریق کانالهای مختلف آغاز میشود؛ و اطلاعات او، نیازها، مذاکرات و فرصت فروش در CRM ثبت میشوند. کارشناسان فروش میتوانند سوابق تعاملات را مشاهده و فرآیند مذاکره را مدیریت کنند.
- بررسی اطلاعات عملیاتی در ERP: هنگام آمادهسازی پیشنهاد فروش، اطلاعاتی مانند قیمت محصولات، موجودی انبار، شرایط اعتباری مشتری و سوابق سفارشها از ERP دریافت میشوند. به این ترتیب پیشنهاد ارائه شده به مشتری با شرایط واقعی سازمان هماهنگی بیشتری خواهد داشت.
- تبدیل فرصت فروش به سفارش: پس از توافق با مشتری، اطلاعات فروش و اقلام سفارش به ERP منتقل میشوند؛ تا فرآیندهای مرتبط با ثبت سفارش، تامین کالا، صدور فاکتور و سایر اقدامات اجرایی آغاز شوند.
- بازگشت اطلاعات به CRM و پیگیری وضعیت مشتری: با پیشرفت فرآیند، اطلاعاتی مانند وضعیت سفارش، تحویل کالا، صدور فاکتور و پرداخت، در CRM نیز در دسترس واحد فروش قرار میگیرند. بنابراین کارشناسان فروش و خدمات مشتری میتوانند بدون مراجعه به چند سیستم مختلف، تصویر دقیقتری از وضعیت مشتری و تعهدات سازمان داشته باشند.
در چنین ساختاری اطلاعات در هر مرحله به جریان درمیآیند؛ و ارتباط میان فعالیتهای فروش و عملیات سازمان حفظ میشود.
چه اطلاعاتی بین CRM و ERP به اشتراک گذاشته میشود؟
نوع اطلاعاتی که تبادل شدهد میان ERP و CRM به نیازهای هر سازمان و فرآیندهای کسبوکار آن بستگی دارد. اما اغلب چند دسته اطلاعات در این یکپارچگی اهمیت بیشتری دارند:
- اطلاعات مشتریان: مشخصات و اطلاعات تماس مشتریان، نشانیها، سوابق خرید و اطلاعات مرتبط با حساب مشتری
- اطلاعات محصولات و قیمتها: فهرست محصولات و خدمات، قیمتها، تخفیفها و شرایط فروش
- اطلاعات موجودی و سفارشها: موجودی کالا، سفارشهای ثبتشده، وضعیت تامین و مراحل تحویل
- اطلاعات مالی: فاکتورهای فروش، پرداختها، مانده حساب و وضعیت اعتباری مشتریان
- اطلاعات خدمات و پشتیبانی: سوابق خدمات ارائه شده و اطلاعات مرتبط با درخواستها و سفارشهای قبلی مشتری
البته یکپارچگی به معنای ثبت یا نگهداری تمام این اطلاعات در هر دو سیستم نیست. در واقع باید مشخص باشد هر نوع داده در کدام سیستم مدیریت میشود؛ و کدام سیستم مرجع اصلی و معتبر آن است. این رویکرد از ایجاد اطلاعات متناقض و بروز خطا در فرآیندهای سازمان جلوگیری میکند.
مهمترین مزایای یکپارچگی CRM و ERP برای کسبوکارها چیست؟
این ارتباط میتواند هماهنگی میان واحدهای مختلف سازمان را افزایش دهد؛ و زمینه بهبود فرآیندهای کسبوکار را فراهم کند. بر همین اساس مهمترین مزایای آن عبارتاند از:
- کاهش خطا و ورود تکراری اطلاعات: وقتی اطلاعات مشتری، سفارش و سایر دادههای مرتبط بهصورت خودکار میان دو سیستم تبادل میشوند؛ نیاز به ثبت مجدد آنها کاهش مییابد. این موضوع احتمال خطاهای انسانی، مغایرت اطلاعات و دوبارهکاری کارکنان را کمتر میکند.
- افزایش سرعت و دقت فرآیند فروش: دسترسی کارشناسان فروش به اطلاعات بهروز محصولات، قیمتها، موجودی و وضعیت مالی مشتریان کمک میکند پیشنهادهای دقیقتری ارائه دهند؛ و سفارشها را با اطمینان بیشتری پیگیری کنند.
- بهبود تجربه مشتری و خدمات پس از فروش: وقتی واحدهای فروش و پشتیبانی به اطلاعات مرتبط با سفارشها، پرداختها و سوابق تعاملات مشتری دسترسی دارند؛ میتوانند سریعتر و دقیقتر پاسخگوی درخواستهای او باشند. در نتیجه مشتری تجربه منسجمتری از ارتباط با سازمان خواهد داشت.
- تصمیمگیری بهتر بر اساس اطلاعات یکپارچه: مدیران میتوانند اطلاعات فروش و ارتباط با مشتریان را در کنار دادههای مالی و عملیاتی بررسی کنند. این دید جامعتر، تحلیل عملکرد کسبوکار، شناسایی مشکلات و برنامهریزی برای بهبود فرآیندها را آسانتر میکند.
چالشهای یکپارچهسازی CRM و ERP چیست؟
با وجود مزایای متعدد، یکپارچهسازی این سیستمها همیشه فرآیندی ساده نیست. چراکه تفاوت ساختار سیستمها، کیفیت اطلاعات و نحوه انجام فرآیندهای سازمانی میتواند اجرای این پروژه را با چالشهایی همراه کند. برخی از مهمترین این چالشها عبارتاند از:
- تفاوت ساختار و کیفیت دادهها: ممکن است اطلاعات یک مشتری یا محصول در دو سیستم با قالبها، شناسهها یا مشخصات متفاوتی ثبت شده باشد. بنابراین پیش از تبادل اطلاعات، باید این تفاوتها شناسایی و دادهها استانداردسازی شوند.
- مشخص نبودن مرجع اصلی اطلاعات: اگر هر دو سیستم امکان تغییر اطلاعات مشترکی مانند مشخصات مشتری یا قیمت محصولات را داشته باشند؛ احتمال ایجاد مغایرت وجود دارد. در نتیجه باید مشخص شود مدیریت و بهروزرسانی هر دسته از اطلاعات بر عهده کدام سیستم است.
- پیچیدگیهای فنی و تبادل اطلاعات: تفاوت زیرساخت نرمافزارها، محدودیت رابطهای ارتباطی و خطاهای احتمالی هنگام انتقال داده میتوانند یکپارچهسازی را دشوار کنند. بنابراین طراحی سازوکار مناسب برای تبادل و کنترل صحت اطلاعات در این مرحله اهمیت دارد.
- ناهماهنگی فرآیندها و مقاومت کاربران: یکپارچگی فنی بهتنهایی کافی نیست. چراکه اگر واحدهای فروش، مالی و عملیات فرآیندهای هماهنگی نداشته باشند؛ یا کارکنان نحوه استفاده از سیستمهای متصل را ندانند؛ بخش زیادی از مزایای مورد انتظار محقق نخواهد شد.
گامهای اساسی برای یکپارچهسازی CRM و ERP
یکپارچهسازی این سیستمها زمانی نتیجهبخش خواهد بود که بر اساس نیازهای واقعی سازمان و با شناخت دقیق فرآیندهای آن انجام شود.
برای شروع چنین پروژهای میتوان چند گام اساسی را در نظر گرفت:
- شناسایی نیازها و فرآیندهای اولویتدار: ابتدا مشخص کنید کدام فرآیندهای سازمان به ارتباط میان CRM و ERP نیاز دارند. مثلا انتقال سفارشهای نهاییشده، بررسی وضعیت مالی مشتری یا اطلاع از موجودی کالا میتوانند از اولویتهای اولیه در این زمینه باشند.
- تعیین اطلاعات موردنیاز و مرجع هر داده: مشخص کنید چه اطلاعاتی باید میان دو سیستم تبادل شود؛ و مدیریت هر دسته از اطلاعات بر عهده کدام سیستم است. این کار از ایجاد دادههای تکراری و متناقض جلوگیری میکند.
- انتخاب روش مناسب برای یکپارچهسازی: با توجه به امکانات فنی نرمافزارها و نیازهای سازمان، میتوان از روشهایی مانند API، وبسرویس یا سازوکارهای همگامسازی زمانبندیشده استفاده کرد. انتخاب روش مناسب به نوع اطلاعات و سرعت مورد نیاز برای تبادل آنها بستگی دارد.
- اجرای آزمایشی و ارزیابی نتایج: بهتر است یکپارچهسازی ابتدا روی یک فرآیند مشخص اجرا شود. پس از بررسی صحت تبادل اطلاعات، میزان خطا و بهبود زمان انجام کار، میتوان دامنه پروژه را به سایر فرآیندهای سازمان گسترش داد.
یکپارچگی نرمافزارها، یکپارچگی فرآیندهای سازمان
هریک از سیستمهای CRM و ERP بخش مهمی از فعالیتهای سازمان را مدیریت میکنند؛ اما ارزش واقعی آنها زمانی بیشتر نمایان میشود که بتوانند در کنار یکدیگر و بر اساس فرآیندهای هماهنگ عمل کنند. یکپارچگی این دو سیستم، فاصله اطلاعاتی میان واحدهای فروش، مالی و عملیات را کاهش میدهد؛ و به سازمان کمک میکند از شناخت نیاز مشتری تا اجرای تعهدات خود، دید منسجمتری داشته باشد. در نهایت هدف از یکپارچگی CRM و ERP ایجاد ارتباطی موثر میان بخشهای مختلف سازمان برای ارائه خدمات بهتر، تصمیمگیری دقیقتر و مدیریت کارآمدتر کسبوکار است.
