حوزه مالی در هر سازمان مجموعهای از نقشها و وظایف را در بر میگیرد؛ که هدف غاییشان تضمین سلامت اقتصادی، بهینهسازی تصمیمگیریها و تأمین پایداری مالی است. در این مجموعه، دو حوزه حسابداری و مدیریت مالی بیشترین ارتباط را با یکدیگر دارند. با وجود اینکه این دو رشته مشترکات زیادی دارند و برخی ابزارهای مشابه را به کار میگیرند، اما از نظر وظایف، رویکردها، اهداف، مخاطبان و نقش سازمانی تفاوتهای اساسی دارند. در این مقاله از سایت رایورز تلاش میکنیم تصویری دقیق، جامع و کاربردی از تفاوتهای میان حسابداری و مدیریت مالی ارائه دهیم؛ تا روشن شود هر کدام چه جایگاهی در سازمان داشته و چه نقشی در رشد، بقا و ارزشآفرینی بنگاه اقتصادی ایفا میکنند.
حسابداری فرآیند شناسایی، ثبت، طبقهبندی، خلاصهسازی و گزارشدهی اطلاعات مالی مربوط به یک واحد اقتصادی است. هدف حسابداری تولید اطلاعات قابل اعتماد و استاندارد شده برای استفاده کاربران داخلی و خارجی مثل مدیران، سرمایهگذاران، بانکها، سازمان امور مالیاتی و نهادهای نظارتی است. حسابداری به نوعی زبان مشترک کسبوکارها محسوب میشود. حسابداری تمرکز ویژهای بر ثبت رویدادهای گذشته دارد. یعنی هر اتفاق مالی که رخ میدهد باید مستند، دقیق و مطابق استاندارد در دفاتر و سیستمهای حسابداری ثبت شود.
مدیریت مالی هنر و علم تصمیمگیری در مورد منابع مالی یک سازمان است. این حوزه به دنبال پاسخ دادن به پرسشهایی اساسی زیر است:
مدیریت مالی تمرکز عمدهای بر برنامهریزی آینده و تصمیمگیریهای استراتژیک دارد. از اینرو وجه تمایز مهم آن با حسابداری، نگاه آیندهمحور و تصمیممحور مدیریت مالی است.
حسابداری مبتنی بر واقعیت و استاندارد است. در حسابداری، اصلها و استانداردهایی مانند اصل بهای تمام شده، اصل تحقق درآمد، اصل تطابق و اصل افشای کامل تعیین میکنند که اطلاعات مالی چگونه ثبت و گزارش شوند. حسابدار اجازه ندارد اطلاعات را از روی حدس و گمان گزارش کند. همه چیز باید مستند، قابل اتکا و مطابق استاندارد باشد.
مدیریت مالی مبتنی بر تحلیل و پیشبینی است. بر خلاف حسابداری، مدیریت مالی کمتر با استانداردهای ثابت و سختگیرانه درگیر است. مدیر مالی بر اساس تحلیل دادهها، پیشبینی روندها، سناریوسازی و محاسبه ریسک تصمیم میگیرد. او مجاز است از تکنیکهای پیشبینی، مدلهای ریاضی، تحلیل بازار و حتی قضاوت حرفهای بهره بگیرد.
هدف حسابداری تهیه صورتهای مالی قابل اتکا زیر است:
این اطلاعات به سرمایهگذاران، مدیران و سایر ذینفعان کمک میکند تصویری شفاف از وضعیت مالی سازمان داشته باشند.
هدف مدیریت مالی حداکثرسازی ارزش شرکت و مدیریت بهینه منابع مالی است. مدیر مالی تلاش میکند به سوالات زیر پاسخ دهد:
بنابراین هدف مدیریت مالی فراتر از گزارشدهی است و به صورت مستقیم با ارزشافزایی و خلق سود گره خورده است.
حسابداران از ابزارهای زیر استفاده میکنند:
این ابزارها بیشتر برای ثبت دقیق اطلاعات گذشته به کار میروند.
مدیران مالی از ابزارهای تحلیلی و دادهمحور استفاده میکنند:
این ابزارها برای تصمیمگیری آیندهنگرانه استفاده میشوند.
اطلاعات حسابداری برای طیف گستردهای از ذینفعان تهیه میشود:
این اطلاعات باید قابل استناد و دقیق باشند.
مدیریت مالی بیشتر با تصمیمگیرندگان داخلی در ارتباط است:
تمرکز مدیر مالی بر کمک به تصمیمگیری مناسب در درون سازمان است. نه بر گزارشدهی رسمی به بیرون از سازمان
نقش حسابدار در سازمان بیشتر پشتیبانیکننده، گزارشدهنده و کنترلکننده است.
وظایف او عبارتند از:
نقش مدیریت مالی سیاستگذاری و تصمیمگیری است.
برخی وظایف کلیدی مدیریت مالی عبارتند از:
مدیر مالی به صورت مستقیم بر استراتژی شرکت تاثیرگذار است.
تمرکز حسابداری بر گزارشدهی رویدادهایی است که قبلا اتفاق افتادهاند.
مثال:
مدیریت مالی در اکثر موارد به پیشبینی آینده توجه دارد.
مثال:
حسابدار خوب باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
مدیر مالی باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
با وجود تفاوتهای قابل توجه، این دو حوزه به شدت به هم وابستهاند. مدیریت مالی بدون اطلاعات حسابداری نمیتواند تصمیمگیری صحیحی انجام دهد. از سوی دیگر حسابداری بدون درک نیازهای مدیران مالی ممکن است گزارشهایی تهیه کند که برای تصمیمگیری مناسب نباشد.
در نتیجه میتوان گفت:
بدون همکاری این دو واحد، هیچ سازمانی نمیتواند عملکرد مالی سالم و رشدی پایدار داشته باشد.
فرض کنید شرکتی میخواهد یک خط تولید جدید راهاندازی کند.
وظیفه حسابداری:
وظیفه مدیریت مالی:
این مثال نشان میدهد حسابداری ثبتکننده و گزارشدهنده است، در حالی که مدیریت مالی تصمیمگیرنده است.
حسابداری و مدیریت مالی دو ستون اصلی دنیای مالی هستند اما وظایف، اهداف و رویکردهای متفاوتی دارند:
| ویژگی | حسابداری | مدیریت مالی |
| ماهیت | ثبت و گزارش گذشته | تحلیل و تصمیمگیری آینده |
| هدف | ارائه اطلاعات دقیق | افزایش ارزش و سودآوری |
| ابزارها | استانداردهای حسابداری | مدلهای مالی و تحلیل ریسک |
| مخاطبان | داخلی و خارجی | عمدتاً داخلی |
| نقش | گزارشدهی و کنترل | سیاستگذاری و تصمیمسازی |
| افق زمانی | گذشته | آینده |
در نهایت میتوان گفت حسابداری «چشم» و مدیریت مالی «مغز» سیستم مالی سازمان هستند. حسابداری دادههای دقیق و قابل اعتماد فراهم میکند و مدیریت مالی بر اساس این دادهها تصمیماتی میگیرد که سرنوشت اقتصادی سازمان را تعیین میکند. هر دو حوزه ضروریاند و نبود هر یک موجب بروز اختلال در ساختار مالی و اقتصادی سازمان میشود.
آنچه در این مقاله میخوانید
سوالی دارید از ما بپرسید
تلفن: ۸۴۳۶۳۰۰۰-۰۲۱
خیابان خالد اسلامبولی (وزرا) خیابان هجدهم شماره ۳۰
خیابان ولیعصر نرسیده به توانیر خیابان لنکران شماره ۵
۰۲۱−۸۴۳۶۳۰۰۰
info[@]rayvarz.com
